Pod patronatem kulturaonline.pl
Jesteś w: Strona główna > Artykuły > O kobietach w czasie, gdy zabrakło mężczyzn

O kobietach w czasie, gdy zabrakło mężczyzn

2014-01-02 Piotr Gajdowski

"Czas kobiet" Jeleny Czyżowej to książka ogniskująca w sobie wiele sprzeczności. Kameralna, choć rozpisana na wiele głosów, jest intymną opowieścią o rodzinie i panoramą radzieckiego społeczeństwa zarazem. Opowieścią o rodzinie niezwyczajnej, bo złożonej z czterech kobiet wywodzących się z kompletnie różnych światów, a złączonych nieludzkim wyrokiem ślepej historii – i zdolnych swoją krzywdę przemienić w doświadczenie ocalające godność w obliczu wszechpotężnej, biurokratycznej machiny depczącej jednostkę bez litości.

.html
Czas kobiet - okładka/Czarne

Powieściowy Leningrad lat 60. XX wieku (dzisiejszy Petersburg) to miejsce naznaczone wielką klęską wojennego oblężenia przez nazistów – w czasie blisko dwóch lat zmarło w nim z głodu, chorób i ogólnego wycieńczenia prawie półtora miliona ludzi. Dwadzieścia lat później miasto nadal nie podniosło się po doświadczeniu tej zagłady. Społeczność złożona z ludzi pozbawionych w wojnie swoich bliskich i wykorzenionych, bo rzuconych gdziekolwiek bądź decyzją anonimowej administracji państwa, traktującego „obywateli” jak własność bez prawa samostanowienia – oto Leningrad portretowany przez Czyżową.

W takim środowisku usiłują funkcjonować bohaterki jej opowieści. Trzy stare kobiety – prosta robotnica, arystokratka i chłopka wciąż wspominająca dawny związek z hrabią – stają się przybraną rodziną dla młodej dziewczyny pracującej w fabryce. Gdy rodzi córkę, staruszki przejmują ją na wychowanie. Dziecko powinno pójść do szkoły – problem w tym, że nie mówi, choć wszystko rozumie… Starania kobiet usiłujących ukryć małą Sofię przed instytucją państwa, które miast służyć ludziom, staje się dla nich zagrożeniem, determinują losy tej rodziny ufundowanej na silnych uczuciach, choć jej członkowie konsekwentnie unikają jasnych deklaracji.

Nagrodzona za tę właśnie książkę prestiżowym Rosyjskim Bookerem autorka daje czytelnikom fabułę skromną objętościowo i nieobfitującą w spektakularne zwroty akcji, a mimo to wyjątkowo poruszającą i zapadającą w pamięć. "Czas kobiet" jest jak głęboki film psychologiczny, w którym wszystko, co najważniejsze, dzieje się między ludźmi. Złożona z monologów kilku postaci zderzających odmienne perspektywy to jednocześnie rzecz wyrafinowana konstrukcyjnie i sięgająca do źródeł pierwotnej opowieści. To również książka feministyczna, pomnik wystawiony kobiecej sile i wytrwałości w czasie, gdy mężczyzn brakuje lub okazują się zbyt mali w swym egoizmie, by sprostać wyzwaniom szarej, ale bezlitośnie okrutnej codzienności.

Jelena Czyżowa „Czas kobiet”, przeł. Agnieszka Sowińska, Czarne, Wołowiec 2013


Tekst powstał w ramach programu Praktyka w Kulturaonline.pl

 





Komentarze
  • Ksiazka Jeleny Czyżowej,to jedna z moich zdobyczy w kulturalnych gratisach.Jest rowniez kolejnym potwierdzeniem,ze wydawnictwo Czarne ma dobra reke do prezentacji mniej znanych w Polsce autorow